Inforum 2026 - Hoe te informeren en hoe zich informeren
Met genoegen kondigen wij aan dat de editie 2026 van ons Inforum op vrijdag 20 november 2026 in KBR zal plaatsvinden.
Het thema van Inforum 2026 is hoe activistische organisaties informatie beheren. Hoe te informeren en hoe zich informeren? Naast deze vraag willen we ons richten op militante informatie zelf. Het gaat om de legitimiteit, de geloofwaardigheid en de gebruikte verspreidingsmiddelen. Bijvoorbeeld: Is militante of zelfs partijdige informatie systematisch bevooroordeeld of slecht doordacht, zoals sommige verhandelingen suggereren? Hoe structureren en verzenden deze organisaties hun informatie?
We willen ook de kwestie van nepnieuws onderzoeken, vooral met betrekking tot de rol van de pers. In België worden sommige media gezien als politiek georiënteerd, en deze perceptie beïnvloedt de manier waarop hun informatie wordt ontvangen. Een vergelijking met de situatie in Nederland kan relevant zijn. De gestelde vragen:
- Is de pers neutraal?
- Moet dat zo zijn?
- Wat is de impact van deze aanpak op de publieke opinie?
In dit verband willen we ook het woord geven aan informatieprofessionals: Ze moeten vaak actief op zoek naar nuttige of relevante informatie, die sommige organisaties moeten weten. Soms komen deze gegevens bij toeval naar voren tijdens hun onderzoek. Hoe kan de neutraliteit en het evenwicht bij de verwerking van informatie worden gewaarborgd?
De reflecties maakten het mogelijk om verschillende thematische wegen voor dit Inforum te schetsen:
- Activistische wake, met het oog op de verdediging van een zaak;
- gegevens die ontoegankelijk zijn of opzettelijk zijn bewerkt;
- De verspreiding van fake news;
- de rol van een georiënteerde pers;
- Invloed door het beeld;
- het ontwerp van de informatie en de opmaak ervan;
- De kwestie van de geloofwaardigheid van informatie.
Wanneer: vrijdag 20 november 2026 (9.00 – 17.00 uur)
Waar: KBR – Auditorium & Galerijzalen
Thema: Hoe krijg ik informatie en hoe informeer ik?
Taal: De presentaties worden in het Frans of Nederlands gegeven, met simultaanvertaling in de andere taal.
Als u reeds lid bent van de ABD-BVD en uw contributie voor 2025 heeft voldaan, heeft u recht op gratis toegang tot dit evenement. Nieuwe leden die vanaf januari 2026 lid zijn geworden van de ABD en hun contributie voor 20 november 2026 hebben betaald, krijgen op grond van hun lidmaatschap gratis toegang tot Inforum.
Het programma
| Voormiddag | |
| 9h-9h30: | Onthaal |
| 9h30-9h45: | Inleiding |
| 9h45-10h15: | Grégoire Ryckmans (RTBF – Faky) |
| 10h15-10h45: | David Leloup (ULiège) |
| 10h45-11h15: | Pause 30 min |
| 11h15-11h45: | Jessica Jacobs (EBLIDA) |
| 11h45-12h15: | Ricardo Gutiérrez (Fédération européenne des journalistes / Maître de conférence ULB) |
| 12h15-13h30 | Lunch (1h15) |
| Namiddag | |
| 13h30-14h00: | Julien Giry (CSA-CEDJ) |
| 14h00-14h30: | Emmanuel Chapeau (Athénée Léonie de Waha) |
| 14h30-15h00: | Pause 30 min |
| 15h00-15h30: | Martin Culot (Média Animation/CSEM) |
| 15h30-16h00: | Daan Soenens (KULeuven) |
| 16h00 | Closing |
Décrypte: Informatie verifiëren en verrijken voor het grote publiek
Grégoire Ryckmans, afgestudeerd IHECS (Master in Communicatie en Media), werkt sinds 2010 bij RTBF. Daar leidt hij het factcheckingplatform Faky, dat, zoals de naam al doet vermoeden, meer is dan alleen een rubriek voor artikelen; het is een echt platform dat Franstalige (en andere) partners uit de mediasector en de academische wereld samenbrengt.
Deze presentatie zal zich richten op het Décrypte-project, dat factchecking, een journalistieke aanpak met behulp van data en formats die innovatieve digitale middelen benutten combineert om geverifieerde, gecontroleerde en verrijkte informatie te vinden en te verwerken, waardoor deze toegankelijker wordt voor het grote publiek op alle platforms (radio, televisie, sociale media). [Terug]
_____________________________
Kan informatie zowel bevooroordeeld als geloofwaardig zijn? Neutraliteit, onafhankelijkheid en journalistieke methodologie.
David Leloup, Docent ULiège
De geloofwaardigheid van informatie wordt vaak geassocieerd met het ideaal van neutraliteit: hoe meer een media-uiting of journalist bevooroordeeld is, hoe verdachter de informatie wordt. Deze tegenstelling is echter misleidend. Alle journalistieke productie omvat keuzes – met betrekking tot onderwerpen, bronnen, invalshoeken en prioriteiten – en objectiviteit kan niet worden gereduceerd tot de afwezigheid van een standpunt. Dit artikel stelt voor om de vraag naar neutraliteit te verschuiven naar die van onafhankelijkheid en methodologie. Betrokken journalistiek kan geloofwaardig blijven als zij haar overtuigingen en hypotheses aan verificatie onderwerpt, bewijs zoekt dat deze zou kunnen tegenspreken, feiten onderscheidt van interpretaties en een transparant verslag geeft van hoe de informatie tot stand is gekomen. De cruciale scheidslijn ligt daarom niet tussen ‘neutrale’ en ‘bevooroordeelde’ informatie, maar tussen informatie die bereid is om aan feiten te worden getoetst en informatie die primair een reeds bestaande overtuiging wil bevestigen. [Terug]
_____________________________
Belangenbehartiging in de praktijk: hoe EBLIDA de Europese bibliotheeksector vertegenwoordigt
Jessica Jacobs is directeur van de Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek, Archief & Documentatie (VVBAD) en lid van het Executive Committee van EBLIDA, het European Bureau of Library, Information and Documentation Associations. Vanuit die rollen werkt ze rond belangenbehartiging, professionele samenwerking en de maatschappelijke positie van informatieprofessionals.
Deze presentatie licht toe wat EBLIDA is en hoe dit Europese netwerk is opgebouwd. Het gaat kort in op wie binnen EBLIDA samenwerkt, welke rol ELAN speelt als netwerk voor belangenbehartiging en professionalisering, en hoe gezamenlijke standpunten tot stand komen. Vervolgens toont de spreekster hoe EBLIDA via samenwerking, kennisdeling, gezamenlijke boodschappen en contacten met Europese beleidsmakers de belangen van bibliotheken en informatieprofessionals op Europees niveau behartigt. [Terug]
_____________________________
Algemeen secretaris van de Europese Federatie van Journalisten (EFJ) / Docent ULB)
Ricardo Gutiérrez
Persvrijheid onder druk in België en Europa
Ricardo Gutiérrez is de algemeen secretaris van de Europese Federatie van Journalisten, de toonaangevende representatieve organisatie voor mediaprofessionals in Europa, met bijna 300.000 leden in 44 landen.
Hij was 23 jaar journalist bij de dagkrant “Le Soir”. Hij is docent journalistiek aan de Université Libre de Bruxelles (ULB). Hij is lid van de Raad voor Journalistieke Ethiek (CDJ) en het Uitvoerend Comité van de Europese Vakbondenfederatie (ETUC-CES). Hij heeft talloze trainingen voor journalisten gegeven over desinformatie, haatspraak en de berichtgeving over migratie en religie.
Aan de hand van recente voorbeelden en studies wil Ricardo de stand van mediapluralisme en persvrijheid in België en Europa bespreken. Dit stelt hem in staat om alle de volgende vragen te beantwoorden: Is de pers neutraal? Wat is de impact van deze vooringenomenheid op de publieke opinie? Hoe kunnen neutraliteit en evenwicht worden gewaarborgd bij de omgang met informatie? Monitoring door activisten, in de context van het verdedigen van een zaak. Onbereikbare of opzettelijk verborgen gegevens. De verspreiding van nepnieuws. De rol van een bevooroordeelde pers. Beïnvloeding door middel van beelden. Het ontwerp en de presentatie van informatie. De vraag naar de geloofwaardigheid van informatie. [Terug]
_____________________________
Het verzoenen van vrijheid van meningsuiting en de strijd tegen desinformatie: welke rol en welk juridisch kader voor de CSA?
Julien Giry, PhD in politieke wetenschappen, adviseur informatie en desinformatie bij de CSA.
De bescherming van de vrijheid van meningsuiting, zoals vastgelegd in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) – dat wil zeggen dat deze “niet alleen van toepassing is op informatie of ideeën die gunstig worden ontvangen of als onschadelijk of neutraal worden beschouwd, maar ook op die welke aanstootgevend, schokkend of verontrustend zijn” – staat centraal in de missie van de CSA. Deze eis is echter onderhevig aan bepaalde beperkingen, waaronder het oneigenlijke gebruik van sociale media gericht op het manipuleren van de informatiestroom. Ondanks het ontbreken van een wettelijke definitie van desinformatie in België, beoogt deze presentatie het juridische kader en de actiemogelijkheden van de CSA op zowel Europees als nationaal niveau te schetsen in de strijd tegen technieken, tactieken en processen van informatiemanipulatie. [Terug]
_____________________________
Nieuwsinfluencers: Nieuwe actoren in de informatievoorziening, en hierdoor nieuwe onderwerpen van mediawijsheid? Voorstellen voor kritische perspectieven.
Martin Culot is Mediawijsheidstrainer bij de non-profitorganisatie Média Animation en gasthoogleraar aan de UCLouvain over de uitdagingen van de educatieve effecten van media.
Deze presentatie onderzoekt de plaats van nieuwsinfluencers in het Belgische informatielandschap en beschouwt hen als volwaardige informatieactoren wier praktijken kritisch bekeken moeten worden. Hun activiteiten als informatieproducenten nodigen uit tot een kritische blik op zowel de journalistieke vormen die zij hanteren (de formats, vaak gericht op jongeren) als de digitale omgeving waarin deze plaatsvinden. Mediawijsheid wil niet zozeer de vraag naar hun legitimiteit beantwoorden, maar kan juist bijdragen aan het identificeren van vragen die ons in staat stellen deze nieuwe actoren beter te begrijpen en hun informatiewerk te plaatsen binnen de sociale, informationele en mediadynamiek die eraan ten grondslag ligt. [Terug]
_____________________________
Betrokken media creëren in het onderwijs: De ervaring van de communicatierichting aan de Athénée Léonie de Waha
Emmanuel Chapeau doceert de communicatierichting aan de Athénée Léonie de Waha, een door Freinet geïnspireerde middelbare school in Luik. Leerlingen van deze richting ontwikkelen een reeks educatieve projecten op het gebied van media, cultuur en communicatie. Hij doet tevens promotieonderzoek naar de verbanden tussen digitaal onderwijs, de Freinet-pedagogiek en burgerschap.
Aan de Athénée Léonie de Waha biedt de communicatierichting leerlingen uit de vijfde en zesde secundaire klas een unieke ruimte voor oefening en reflectie, gewijd aan cultuur, communicatie en digitale mediageletterdheid. Concreet ontwerpen en produceren leerlingen mediaprojecten voor een echt publiek, in de geest van de principes en waarden van de Freinet-drukkerij, die de methodologische basis van de richting vormt.
Naast de technische vaardigheden die de studenten ontwikkelen, zal zijn interventie zich specifiek richten op hoe deze projecten kunnen uitgroeien tot authentieke burgerschapservaringen, waarbij democratische waarden tot leven komen voor zowel de ontwerpers als het publiek dat ze ontdekt. Aan de hand van verschillende projecten zullen we laten zien hoe mediapraktijk een ruimte kan worden voor het bevragen van informatie, de productie- en verspreidingswijzen ervan, de mechanismen van desinformatie en de rol van burgerparticipatie in de publieke sfeer. [Terug]
_____________________________
“Niet neutraal, wel zorgvuldig? Informatie evalueren in een gekleurde informatieomgeving”
Informatiespecialist bij KU Leuven Bibliotheken 2Bergen, Daan is proceseigenaar van het proces informatie-evaluatie.
Samen met collega’s volgt hij binnen dit proces relevante ontwikkelingen op en vertaalt deze naar dienstverlening en onderwijsondersteuning. In dat kader wordt een conceptueel kader en educatief materiaal ontwikkeld om studenten, onderzoekers en collega-informatiespecialisten te ondersteunen bij het kritisch beoordelen van informatie.
Centraal daarin staat sinds kort een driehoeksmodel dat drie complementaire vormen van kritisch lezen samenbrengt: verticaal lezen, lateraal lezen en reflectief lezen.
Die laatste beweging richt zich op metacognitieve reflectie over de eigen positie en het eigen beoordelingsproces.
Deze bijdrage vertrekt van de vaststelling dat een expliciet perspectief, een activistische doelstelling of een overtuigende vormgeving een bron niet automatisch onbetrouwbaar maakt.
Omgekeerd biedt een neutrale toon dan weer geen garantie op feitelijke kwaliteit. Aan de hand van het drieledige model kan besproken worden hoe informatieprofessionals claims, bronnen en hun eigen beoordelingsproces systematisch kunnen onderzoeken.
Daarbij komen onder meer aan bod:
– het onderscheid tussen partijdigheid, selectiviteit, feitelijke onjuistheid en misleiding;
– de beperkingen van klassieke bronchecklists;
– laterale verificatie en onafhankelijke bevestiging;
– de invloed van eigen voorkennis en cognitieve denkfouten;
– de manier waarop AI de overtuigingskracht en verspreiding van onbetrouwbare informatie kan versterken.
De bijdrage combineert een praktijkgerichte toelichting van het model met een bredere reflectie op de vraag of professionele neutraliteit beter kan worden begrepen als transparante en methodische zorgvuldigheid dan als volledige perspectiefloosheid. [Terug]
We kijken ernaar uit u te ontmoeten op deze dag die spannend en inspirerend belooft te worden.